LICHT

LA LUMIèRE AT THE FOREFRONT OF PHYSICS

LIGHT

Colloquium georganiseerd door het Nationaal Comité voor Zuivere en Toegepaste Natuurkunde van de Koninklijke Academiën voor Wetenschappen en Kunsten van België.

19 september 2009

09.30 - 18.00

Paleis der Academiën, Hertogsstraat 1, 1000 Brussel

Doelstellingen van het Colloquium

Het colloquium wil aantonen dat het Licht perspectieven biedt die zowel de fysicus als de ingenieur blijven begeesteren. Het is een uiterst vruchtbaar studieobject voor de fysicus, in het hart van de vooruitgang van de natuurkunde, terwijl de toepassingen van de optica nog elke dag groeien, met speerpunten in de informatica en de communicatietechnologie. Gedurende dit colloquium zullen vooraanstaande wetenschappers aantonen dat het licht inderdaad ook vandaag op de voorgrond van de natuurkunde staat.

Uiteenzettingen

1. La lumière : une très longue mais passionnante histoire.

In de XVIIe eeuw begon een groot debat dat de fysici gedurende bijna drie eeuwen bezig hield: is het licht een golf of een stroom van deeltjes? Deze zoektocht naar de aard van het licht illustreert op voorbeeldige wijze de wetenschappelijke methode, die door het combineren van experimenten en redeneringen en vaak via ingrijpende veranderingen tot een (voorlopige?) consensus leidt van onze wetenschappelijke kennis. Daar waar Einstein de eerste was om de intellectuele sprong te maken dat het licht zowel een golf als een deeltje is en dus een duaal karakter heeft, vond het eerste aspect zijn hoogtepunt in de theorie van Maxwell en leidde het tweede tot het ontstaan van de kwantummechanica. Professor Baudon zal deze evolutie schetsen en het terrein voor de latere uiteenzettingen voorbereiden.

2. Licht uit het Universum.

Professor Waelkens behandelt het licht in de astrofysica. Deze discipline is enerzijds één van de oudste toepassingen van de optica die de vooruitgang van het instrumentale optica blijft stimuleren. Anderzijds gebruikt zij het licht vooral als diagnosemiddel. De analyse van het rijke elektromagnetische spectrum dat ons uit het heelal bereikt, maakt het mogelijk het ontstaan ervan te reconstrueren, de eigenschappen van de ruimte te begrijpen, bepaalde optische illusies te duiden en openbaart ons de kosmos in heel zijn fascinerende omvang.

3. Seeing photons without destroying them.

Vele verrassingen van het licht liggen besloten in zijn kwantum-context. Dit is bijvoorbeeld het geval met kwantumverstrengeling waardoor twee lichtdeeltjes, zelfs indien ze zeer ver van elkaar verwijderd zijn, mekaar wederzijds kunnen beïnvloeden en zo ten grondslag ligt aan het huidige onderzoek op het vlak der kwantuminformatica . Andere merkwaardige eigenschappen van het licht treden naar voren bij de studie van het gedrag van één foton of wanneer het licht door koude atomen vertraagd wordt. Professor Raimond zal de rijke traditie van de Franse school op het vlak van de kwantumoptica belichten.

4. Photonics : Light to improve the quality of life.

Vele moderne toepassingen van de optica vloeien voort uit de wijze waarop het licht gevormd of getransformeerd wordt in zijn interactie met de materie. Het voorbeeld bij uitstek is natuurlijk de laser, waarvan de toepassingen nog voortdurend toenemen: van lezers van streepjescodes over CD-branders naar printers, telecommunicatie via optische vezel, zonder de hoog-intensiteitslasers te vergeten die fusiereacties te tot stand brengen of nieuwe deeltjesversnellers mogelijk maken. Andere interessante fenomenen hebben betrekking op LED’s, fototonische kristallen, materie met negatieve brekingscoëfficiënt, micro-lensen, enz.. Professor Thienpont zal dit uiterst rijke gebied toelichten.